Damarda plak birikiminin ilerlemesini durduran ‘statin’ tedavisi, ‘yangý’nýn (enflamasyon) göstergesi olan CRP’yi (C-reaktif protein) de düþürüyor. Kalp krizi geçirmiþ kiþilerde ‘statin’ tedavisinden azami yararý saðlamak için, hem kötü kolesterolü (LDL) hem de CRP’yi hedef almak gerekiyor.

Dünyanýn en prestijli týp dergilerinden New England Journal of Medicine’da bugün yayýmlanan iki makale, damar sertliðinde ‘yangý’(enflamasyon) kontrolünün önemini bir kez daha ortaya koydu.

Prof. Dr. Murat Tuzcu’nun araþtýrmasýna göre damar duvarýndaki plak birikiminin ilerlemesini durduran ‘statin’ tedavisi, ‘yangý’nýn (enflamasyon) göstergesi olan CRP’yi (C-reaktif protein) de düþürüyor. Brigham and Womens Hastanesi’nin PROVE- IT araþtýrmasýna göre de yoðun statin tedavisiyle düþürülen CRP düzeyleri, kalp krizi nüksünü azaltýyor. Prof. Tuzcu, þunlarý söyledi:

STATÝNLERÝN ETKÝSÝ

‘Birkaç senedir yüksek CRP düzeylerinin kalp krizi riskini yükselttiðini biliyorduk. Ancak bugüne dek elimizde CRP düzeylerini hedef alan bir tedavinin damar sertliði miktarýný azaltýp, kalp krizi riskini düþürecebileceðini gösteren bir delil yoktu. Bizim yaptýðýmýz REVERSAL çalýþmasýnda hastalara 18 ay boyunca 80 mg atorvastatin’le yoðun ya da 40 mg pravastatin’le ýlýmlý tedavi uygulandý. Bu çalýþmadaki 502 hastanýn kalbi besleyen koroner damarlarý, tedaviye baþlamadan önce ve çalýþmanýn bitiminde damariçi ultrasonografiyle görüntülendi. Yoðun tedavinin damar sertliðindeki ilerlemeyi durdurduðu, daha ýlýmlý olanýn ise durdurmadýðý görüldü.’

Yine yoðun statin tedavisi, CRP düzeylerini yüzde 36, ýlýmlý tedavi ise sadece yüzde 5 düþürüyor. CRP düzeylerindeki düþüþün, kolesterol düzeylerindeki azalmadan baðýmsýz olduðu anlaþýldý. Bu da statin ilaç gurubunun enflamasyonu azaltýcý etkisinin kolesterol düþürücü etkisinden baðýmsýz olduðunun kanýtý oldu. Prof. Tuzcu, ‘Bu çalýsma, yoðun tedavinin kolesterol düþürücü etkisi kadar, enflamasyon belirleyicisi CRP’yi de düþürdüðünü kanýtladý’ dedi.

TEDAVÝDE ÇÝFTE HEDEF

Araþtýrmanýn diðer ilginç verilerinden biri hem kötü kolesterol, hem de CRP düzeyleri ortalamanýn altýna olan hasta gurubundaki hastalarýn kalp krizi en düþük olanlar olduðunu kanýtlamasý. Prof. Dr. Murat Tuzcu ‘Þimdiye kadar düþündüðünüzün aksine CRP’yi hastalýðýn bir göstergesi deðil, hastalýðýn ilerlemesine katkýda bulunan bir etken olarak kabul etmeliyiz. Kalp hastalarýnda, özellikle kalp krizi geçirmiþ olanlarda statin tedavisinden azami yararý saglamak istiyorsak hem kötü kolesterolü (LDL) hem, de CRP’yi hedef almamýz gerekir’ dedi.

Cleveland Clinic Kalp ve Damar Hastalýklarý Uzmaný Prof. Dr. Murat Tuzcu’nun baþkanlýðýnda yapýlan araþtýrma ile Boston’daki Brigham and Womens Hastanesi’nde yapýlan diðer çalýþma, damar sertliði ile mücadelede sadece kolesterol düzeylerini deðil, ‘yangý’nýn (enlamasyon) göstergesi olan CRP’yi de düþürmenin hedeflenmesi gerektiðini gösterdi. Prof. Tuzcu’nun araþtýrmasý, kolesterol düþürücü ‘statin’lerin yoðun kullanýmýnýn damar sertliðini durdurmada daha etkili olduðunu kanýtladý.

Kan tahlillerinde CRP asla ihmal edilmemeli

Damar sertliði oluþumunda birçok faktör rol oynuyor. Yakýn zamana kadar özelikle kolesterol deðerleri üzerinde yoðunlaþýldý. Çalýþmalar, damarlarda týkanmaya yol açan yaðlý plaklarýn bazýlarýnýn daha yumuþak baþlý bir geliþme izlerken bazýlarýnýn hýzlý bir geliþme göstererek kýsa zamanda kalp krizi ya da felç gibi sorunlara yol açtýðýný ortaya koydu. Bu hýzlý geliþmeye yol açan etkenin, plaklarýn çevresinde týbbi adý ‘enflamasyon’ olan bir çeþit mikropsuz iltihap, yani yangý olduðu da anlaþýldý. Bu yangýnýn düzeyini anlamak için yapýlmasý gereken testte CRP düzeyine bakýlýyor. CRP deðeri 2’nin altýnda çýkýyorsa, bazen kolesterol düzeyi ideal oranlarda olmasa bile, damar sertliði riskinin çok az olduðu anlamý çýkýyor. Saðlýk kontrollerinde ve damar sertliði hastalarýnýn takiplerinde hsCRP tahlilini de ihmal etmemek gerekiyor.

Dr.Gündüz Tezmen

Doðan Yayýn Holding Saðlýk Grup Baþkaný