Damarda plak birikiminin ilerlemesini durduran ‘statin’ tedavisi, ‘yangı’nın (enflamasyon) göstergesi olan CRP’yi (C-reaktif protein) de düşürüyor. Kalp krizi geçirmiş kişilerde ‘statin’ tedavisinden azami yararı sağlamak için, hem kötü kolesterolü (LDL) hem de CRP’yi hedef almak gerekiyor.

Dünyanın en prestijli tıp dergilerinden New England Journal of Medicine’da bugün yayımlanan iki makale, damar sertliğinde ‘yangı’(enflamasyon) kontrolünün önemini bir kez daha ortaya koydu.

Prof. Dr. Murat Tuzcu’nun araştırmasına göre damar duvarındaki plak birikiminin ilerlemesini durduran ‘statin’ tedavisi, ‘yangı’nın (enflamasyon) göstergesi olan CRP’yi (C-reaktif protein) de düşürüyor. Brigham and Womens Hastanesi’nin PROVE- IT araştırmasına göre de yoğun statin tedavisiyle düşürülen CRP düzeyleri, kalp krizi nüksünü azaltıyor. Prof. Tuzcu, şunları söyledi:

STATİNLERİN ETKİSİ

‘Birkaç senedir yüksek CRP düzeylerinin kalp krizi riskini yükselttiğini biliyorduk. Ancak bugüne dek elimizde CRP düzeylerini hedef alan bir tedavinin damar sertliği miktarını azaltıp, kalp krizi riskini düşürecebileceğini gösteren bir delil yoktu. Bizim yaptığımız REVERSAL çalışmasında hastalara 18 ay boyunca 80 mg atorvastatin’le yoğun ya da 40 mg pravastatin’le ılımlı tedavi uygulandı. Bu çalışmadaki 502 hastanın kalbi besleyen koroner damarları, tedaviye başlamadan önce ve çalışmanın bitiminde damariçi ultrasonografiyle görüntülendi. Yoğun tedavinin damar sertliğindeki ilerlemeyi durdurduğu, daha ılımlı olanın ise durdurmadığı görüldü.’

Yine yoğun statin tedavisi, CRP düzeylerini yüzde 36, ılımlı tedavi ise sadece yüzde 5 düşürüyor. CRP düzeylerindeki düşüşün, kolesterol düzeylerindeki azalmadan bağımsız olduğu anlaşıldı. Bu da statin ilaç gurubunun enflamasyonu azaltıcı etkisinin kolesterol düşürücü etkisinden bağımsız olduğunun kanıtı oldu. Prof. Tuzcu, ‘Bu çalısma, yoğun tedavinin kolesterol düşürücü etkisi kadar, enflamasyon belirleyicisi CRP’yi de düşürdüğünü kanıtladı’ dedi.

TEDAVİDE ÇİFTE HEDEF

Araştırmanın diğer ilginç verilerinden biri hem kötü kolesterol, hem de CRP düzeyleri ortalamanın altına olan hasta gurubundaki hastaların kalp krizi en düşük olanlar olduğunu kanıtlaması. Prof. Dr. Murat Tuzcu ‘Şimdiye kadar düşündüğünüzün aksine CRP’yi hastalığın bir göstergesi değil, hastalığın ilerlemesine katkıda bulunan bir etken olarak kabul etmeliyiz. Kalp hastalarında, özellikle kalp krizi geçirmiş olanlarda statin tedavisinden azami yararı saglamak istiyorsak hem kötü kolesterolü (LDL) hem, de CRP’yi hedef almamız gerekir’ dedi.

Cleveland Clinic Kalp ve Damar Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Murat Tuzcu’nun başkanlığında yapılan araştırma ile Boston’daki Brigham and Womens Hastanesi’nde yapılan diğer çalışma, damar sertliği ile mücadelede sadece kolesterol düzeylerini değil, ‘yangı’nın (enlamasyon) göstergesi olan CRP’yi de düşürmenin hedeflenmesi gerektiğini gösterdi. Prof. Tuzcu’nun araştırması, kolesterol düşürücü ‘statin’lerin yoğun kullanımının damar sertliğini durdurmada daha etkili olduğunu kanıtladı.

Kan tahlillerinde CRP asla ihmal edilmemeli

Damar sertliği oluşumunda birçok faktör rol oynuyor. Yakın zamana kadar özelikle kolesterol değerleri üzerinde yoğunlaşıldı. Çalışmalar, damarlarda tıkanmaya yol açan yağlı plakların bazılarının daha yumuşak başlı bir gelişme izlerken bazılarının hızlı bir gelişme göstererek kısa zamanda kalp krizi ya da felç gibi sorunlara yol açtığını ortaya koydu. Bu hızlı gelişmeye yol açan etkenin, plakların çevresinde tıbbi adı ‘enflamasyon’ olan bir çeşit mikropsuz iltihap, yani yangı olduğu da anlaşıldı. Bu yangının düzeyini anlamak için yapılması gereken testte CRP düzeyine bakılıyor. CRP değeri 2’nin altında çıkıyorsa, bazen kolesterol düzeyi ideal oranlarda olmasa bile, damar sertliği riskinin çok az olduğu anlamı çıkıyor. Sağlık kontrollerinde ve damar sertliği hastalarının takiplerinde hsCRP tahlilini de ihmal etmemek gerekiyor.

Dr.Gündüz Tezmen

Doğan Yayın Holding Sağlık Grup Başkanı